Викингтер мен олардың мәдениеті туралы реферат
Викингтер – VIII-XI ғасырларда қазіргі Швеция, Дания, Норвегия, сондай-ақ Исландия мен Финляндиядан шыққан, Скандинавия түбегінен келген саяхатшылар мен жауынгерлер. Олар өздерінің теңіздегі шапқыншылықтарымен және қоныс аударуларымен тарихта ерекше із қалдырды. Викингтер тек жауынгерлік дағдыларымен ғана емес, сонымен қатар мәдениет, өнер және саудада да үлкен жетістіктерге жетті. Олардың мәдениеті мен өмір салты бүгінгі күнге дейін қызығушылық туғызып келеді.
1. Викингтердің шыққан жері және тарихы
Викингтер Скандинавия түбегінде өмір сүрген халықтардан шыққан. Олар негізінен Норвегия, Швеция, Дания және кейінірек Исландия мен Гренландиядан тараған. VIII ғасырда викингтер алғашқы рет Батыс Еуропа елдеріне, әсіресе Англия мен Ирландияға шабуыл жасай бастады. Олардың шапқыншылықтары мен соғыстары көбіне теңізде өтті, өйткені олар теңіз арқылы жылжуды, кемелерде ұзақ сапарларды жасауды жақсы білетін еді.
Викингтер тек жауынгерлер ғана емес, сонымен қатар саудагерлер мен зерттеушілер болған. Олар Орта Азия мен Шығыс Еуропаға дейін жетіп, жаңа жерлерді зерттеп, жаңа қоныстар құрды. Викингтердің ең әйгілі қоныстарының бірі — Солтүстік Американың шығыс жағалауында орналасқан Винланд.
2. Викингтер мен олардың қоғамы
Викингтер қоғамы үш негізгі таптан тұрды: эрлдер (жоғарғы тап), фредмендер (орта тап), және тролдар (құлдар). Эрлдер – бұл жоғары мәртебелі адамдар, көбіне аристократтар, олар бай жерлерге ие болды және саяси билікке ие болды. Фредмендер орта тапты құрады, олар ауыл шаруашылығымен және қолөнермен айналысты. Тролдар болса, құлдар мен тәуелді адамдар болды, олар көбінесе жерді өңдеу мен үй шаруашылығына қызмет еткен.
Викингтердің қоғамы құрылымы бойынша өте күрделі әрі ұйымшыл болды. Олар тегі мен әлеуметтік мәртебесіне қарай өздерінің міндеттерін анықтады, бірақ жалпы қоғамда ерлер мен әйелдердің рөлі тең болды. Әйелдер үй шаруашылығын басқарумен қатар, жер мен малға ие болды, және олар қоғамдық істерде де сөз сөйлей алатын.
3. Викингтердің мәдениеті мен діні
Викингтердің мәдениеті мен діні көп жағдайда олардың табиғатқа және теңізге деген құрметімен байланысты болды. Олар көпқұдайшыл болып, өздерінің көп құдайлары мен мифтеріне сенді. Ең танымал құдайлар – Один, Тор, Фрейя, Локи және басқа да скандинавиялық құдайлар болды. Әрбір құдайдың өзіне тән қасиеттері мен күштері болды, және олардың халық арасында үлкен ықпалы болды. Викингтер сонымен қатар қайтыс болғаннан кейін өмірдің жалғасуы туралы да көп ойлаған. Олардың бейіттері мен қабірлері көбінесе жауынгерлердің және аристократтардың құрметіне тұрғызылған.
Викингтердің мәдениеті көркем өнермен де ерекшеленді. Олар сәндік бұйымдар, темір және күміс зергерлік бұйымдар, сондай-ақ ағаш және сүйек бұйымдарын жасауда жоғары шеберлікке ие болды. Викингтердің ауыз әдебиеті мен эпосы де үлкен орын алады. «Эдда» және «Сагалар» атты көне скандинавиялық әдеби шығармаларда викингтердің батырлық іс-әрекеттері, құдайлармен қарым-қатынасы және олардың тарихы баяндалған.
4. Викингтердің кемелері мен теңіздегі шеберлігі
Викингтер теңізде жүзудің шеберлері болды. Олар ағаштан жасалған викинг кемелері арқылы өздерінің ұзақ сапарларын жасады. Викинг кемелері өте жеңіл әрі жылдам болды, олар су тереңдігіне қарай бағыт өзгертуге мүмкіндік беретін еді. Бұл кемелерді қолдану викингтердің өздерін теңізде еркін сезінулеріне және жау шептерін бұзып өтуге мүмкіндік берді.
Викинг кемелерінің ерекше ерекшеліктері — олардың тік әрі жеңіл корпусы, бірнеше қайықпен жетілдірілген қолданысы, және олардың қабаттары мен тұтастығын сақтайтын жүйелер болды. Бұл кемелер теңізде ғана емес, өзендер мен көліктерде де пайдаланылды.
5. Викингтердің саудасы және зерттеулері
Викингтер өздерінің саяхаттарын тек жаулап алу үшін ғана емес, сауда үшін де жүзеге асырды. Олар Шығыс Еуропа, Орта Азия және Византия империясы сияқты жерлерде сауда жасады. Сауда желісі бойынша олар түрлі металл бұйымдар, сәндік бұйымдар, тұз, асыл тас және басқа да тауарлармен айналысты. Сонымен қатар, викингтер көптеген мәдениеттер мен тілдерге әсер еткен сауда мен мәдени байланысты кеңейтті.
Викингтердің зерттеу жұмыстары да ерекше орын алады. Олар Гренландия мен Солтүстік Америкаға дейін жетіп, жаңа жерлерді ашты. Осылайша, викингтердің жетістіктері тек жауынгерлік шапқыншылықтармен шектелмей, бүкіл әлемге жаңа мәдениет пен технологияларды таратты.
6. Викингтердің құлдырауы
X ғасырдың соңында викингтердің құлдырауы басталды. Олардың саяхаттары мен шапқыншылықтары көптеген елдерде ұйымдасқан қарсыласу мен қорғаныс стратегияларын дамытуға әкелді. Сонымен қатар, христиан дінінің таралуы да викингтердің діни сенімдеріне әсер етіп, олардың қоғамдық құрылымын өзгертті. Викингтердің мұрасын қазіргі уақытта олардың мәдениеті мен әдет-ғұрыптарымен байланыстырады, бірақ олардың тарихы да өзгерістерге ұшырады.
Қорытынды
Викингтер – мәдениеті мен тарихы бай, әрі әлем тарихында үлкен із қалдырған халық. Олардың теңіздегі саяхаттары, жауынгерлік дағдылары, сонымен қатар мәдениет, өнер мен дін саласындағы жетістіктері бүгінгі күнге дейін зерттеушілер мен тарихшылардың назарында. Викингтердің мәдениеті өз кезегінде әлемнің көптеген бөліктеріне әсер етті және бүгінгі таңда бұл кезеңді зерттеу қазіргі заманғы тарих үшін маңызды болып табылады.