Ислам әлемі мен оның дамуының тарихы туралы реферат
Кіріспе
Ислам әлемі – әлемдегі ең ірі діндердің бірі болып табылады және оның тарихы терең тамырлары бар. Исламның пайда болуы мен дамуы тек діннің ғана емес, сонымен қатар мәдениеттің, философияның, ғылым мен өркениеттің дамуына үлкен әсер етті. Ислам тарихы көптеген маңызды оқиғалар мен кезеңдерден тұрады, оның ішінде Мұхаммед пайғамбардың өмірі мен исламды таратуы, мұсылман империяларының құрылуы, ғылыми және мәдени жетістіктер, сонымен қатар қазіргі заманғы ислам әлемінің мәселелері мен даму жолдары бар. Бұл рефератта исламның пайда болуы, оның тарихы, мәдениеті мен әлемдегі рөлі қарастырылады.
Исламның пайда болуы мен алғашқы даму кезеңі
- Ислам дінінің пайда болуы
Ислам діні VII ғасырдың басында Аравия түбегінде пайда болды. Оның негізін қалаушы – Мұхаммед пайғамбар, ол 570 жылы Мекке қаласында дүниеге келіп, 610 жылы Алладан уағыздаушы ретінде белгі алды. Мұхаммед пайғамбарға келген revelations (құдайдың бұйрықтары) Құран деп аталатын қасиетті кітапқа жазылды. Ислам діні монотеистік болып табылады және оның басты қағидаларының бірі – Аллаға деген сенім және оның бірлігі.
Исламның алғашқы кезеңдерінде Мекке қаласындағы ықпалды тайпалардың исламды қабылдамауы мен Мұхаммед пайғамбардың ықпалының күшеюі арасында қақтығыстар орын алды. Бірақ, 622 жылы Мұхаммед пайғамбар мен оның ізбасарлары Медина қаласына көшіп келгеннен кейін исламның таралуы басталды.
- Мұхаммед пайғамбардың ізбасарлары мен халифаттың қалыптасуы
Мұхаммед пайғамбар қайтыс болғаннан кейін, оның ізбасарлары дінді әрі қарай таратып, ислам әлемінің саяси құрылымдарын қалыптастыруды жалғастырды. Мұхаммедтің мұрагері ретінде бірінші халиф – Әбу Бәкір болды. Ол халифаттың негізін қалап, Исламның таралуына үлкен үлес қосты.
Алғашқы халифаттар, оның ішінде Рашидун халифаты, Умавидтер мен Аббасидтер халифаты мұсылман әлемінің кеңеюі мен дамуына ықпал етті. Ислам алғашқы ғасырларында арабтардың билігінде әлемнің үлкен бөліктерін қамтыды, оның ішінде қазіргі Ирак, Иран, Сирия, Египет және Испания аумақтары бар.
Ислам әлемінің кеңеюі мен мәдени жетістіктері
- Мұсылман империяларының құрылуы
Исламның таралуы мен оның империяларының құрылуы Ислам әлемінің мәдени, әлеуметтік және саяси дамуына әсер етті. VIII ғасырда арабтар Испанияға дейін жетіп, қазіргі Иберий түбегінде араб мәдениетін орнатты. Сонымен қатар, Мысыр, Иран, Үндістан, Орталық Азия мен Солтүстік Африкада ислам мемлекетері пайда болды.
- Аббасидтер халифаты (750–1258) кезінде ғылым мен мәдениет қарқынды дамыды. Бағдад қаласы ислам әлемінің интеллектуалдық орталығы болды. Осы кезеңде көптеген ғылыми жетістіктер жасалып, математика, астрономия, медицина мен философия салаларында үлкен ілгерілеу болды.
- Осман империясы (1299–1922) – ислам әлемінің ең ұзақ өмір сүрген империясы болды. Осман империясы үш құрлықта – Азия, Африка және Еуропада үлкен аумақтарды қамтыды. Осман империясының мәдениеті мен өнері ислам әлемінің ең жоғары деңгейін көрсетті.
- Ғылым мен мәдениет саласындағы жетістіктер
Ислам өркениеті орта ғасырларда үлкен ғылыми жетістіктерге жетті. Мұсылман ғалымдары антика мұрасын сақтап, оған өз үлестерін қосты. Олар көптеген ғылыми зерттеулер жүргізіп, жаңа білімдер ашты. Мысалы, Ибн Сина (Авиценна) медицина саласында, Әл-Хорезми математика мен алгебра саласында, Әл-Фараби философия мен музыка саласында зор жетістіктерге қол жеткізді.
Ислам әлемінде архитектура, өнер және әдебиет те жоғары деңгейде дамыды. Мәселен, сарайлар, мешіттер мен медреселердің архитектурасы ерекше әсемдігімен танымал болды. Сурет, каллиграфия мен мозаика өнері де ислам мәдениетінің ажырамас бөлігіне айналды.
Қазіргі заманғы ислам әлемі және оның мәселелері
- Ислам әлемінің қазіргі жағдайы
Бүгінде ислам әлемі әлемнің көптеген бөліктерінде, әсіресе Орталық Азия, Таяу Шығыс, Солтүстік Африка, және кейбір Еуропа елдерінде таралған. Ислам діні әлемнің ең көп таралған діні болып табылады, мұсылмандар саны әлемде шамамен 1,8 миллиардқа жетеді.
Қазіргі ислам әлемінде бірнеше түрлі бағыттар мен ағымдар бар, оның ішінде сунниттер мен шииттер арасындағы діни айырмашылықтар әлі күнге дейін саяси және әлеуметтік мәселелер туғызады. Бұған қоса, ислам әлеміндегі кейбір елдерде саяси тұрақсыздық, соғыстар мен әлеуметтік мәселелер байқалады. Мұндай жағдайлар исламның қазіргі әлемде түрлі түсініктер мен көзқарастарға ие болуына әкелді.
- Исламның бүгінгі рөлі
Ислам қазіргі уақытта халықаралық саясатта да маңызды орын алады. Таяу Шығыс, Орталық Азия, Африка мен Азияның басқа бөліктеріндегі ислам елдері халықаралық саясатта экономикалық, саяси және мәдени ықпалға ие. Ислам әлемі әлемдік экономиканың маңызды бөлігіне айналып, мұнай мен газ қорларымен де белгілі.
Сонымен қатар, ислам әлемі әлемде мәдениеттер мен діндер арасындағы диалогтың маңыздылығын арттырып, қазіргі заманда түрлі мәдениеттердің өзара түсінісуі мен ынтымақтастығын алға жылжытуды мақсат етеді.
Қорытынды
Ислам әлемі мен оның дамуы терең тарихы мен бай мәдениетіне ие. Исламның пайда болуынан бастап оның әлемдегі кеңеюі мен мәдени жетістіктеріне дейін, ислам әлемі көптеген саяси, әлеуметтік және мәдени өзгерістерге ықпал етті. Қазіргі уақытта да ислам әлемі әлемдік мәдениет пен саясатта өз орнын сақтап келеді. Исламның даму тарихы әртүрлі дәуірлерде түрлі өзгерістерге ұшырағанымен, оның әлем тарихындағы орны ерекше.