Мағжан жұмабаевтың өмірбаяны, шығармалары [ 15 бет ]

I.Кіріспе
II.Мағжан Жұмабаев өмірбаяны
III.Шығармалары
а)Мағжанның тілдің майын тамызар өлеңдері
б)Батыр Баян поэмасы
        
        МАҒЖАН ЖҰМАБАЕВ
(1893-1938)
Кеңес өкіметінің жетпіс жылдық билігі тұсында қазақ әдебиетінің
тарихынан жазықсыз сызылып тасталған тұлғалардың бірі – ... ... ... ... де, маржан жырлары да бұл ... ... ... Азат ... халқының тәуелсіз ел болған қалпын көруге
ұмтылған, сол жолда ... ... де, ... ... де ... ... ... тағдыры аса күрделі белестерді бастан кешірді.
Өмір жолы. Мағжан Жұмабаев 1893 жылы Солтүстік Қазақстан облысының
бүгінде өз ... ... ... орташа ғана дәулеті бар отбасында
дүниеге келеді. Әуелі ауыл молдасынан, содан соң ... ... ... ашады. 1905-1910 жылдары Қызылжар (Петропавл) қаласындағы медреседе
оқиды. Медреседе бірқатар шығыс ... ... ... ... ... ... Өзі де ... шұғылданады. 1910 жылдың ... ... ... ... медресесіне түсіп білімін молайтады. 1913-1917
жылдары ... ... ... ... елге ... ... ... болып жатқан қоғамдық жұмыстарға
араласады. 1917 жылдың көктемінде Ақмола облыстық ... ... ... ... Алаш ... ... ... Ақмола губерниялық
"Бостандық туы" газетінде жұмыс істейді. 1922 жылы Ташкентке ... ... жол" ... редакциясына кіреді.
1923-1926 жылдары Мәскеудегі әдебиет-көркемөнер институтында оқиды.
1927 жылы елге оралып, оқытушылықпен айналысады. ... көп ... ... ... ... ұйымын ұйымдастырғаны үшін тұтқындалып, он жылға
сотталады. 1936 жылы тұтқыннан босап, еңбек ... ... ... 1937
жылдың аяғында ұсталып, 1938 жылы "халық жауы" деген жаламен ату жазасына
кесіледі.
Шығармашылық мұрасы. Мағжанның ... жолы ... ... ... ... ... әдебиетке деген құштарлықтың ұшқыны бар
жас Мағжанның жүрегіне 1909 жылы ... ... ... ... ... ... жинағы орасан зор әсерін тигізеді. Абайдың жыры ... ... ... алау ... ... жырларын жазады. Татар
жазушысы Ғалымжан Ибрагимовтің көмегімен 1912 жылы ... ... ... деп ... тұңғыш өлеңдер жинағы жарық көреді. 1922
жылы Қазанда ақынның таңдамалы ... ... ... ... ...... өлеңдермен қатар бірнеше көркем ... ... Атап ... ... ... "Батыр Баян", "Қорқыт", т.б.
поэмалары ақын талантының ерекше ... ... ... ... Мағжанның қаламынан туған ғылыми еңбектер,
оқу құралдары да кезінде халқының қызметіне ... ... ... ие ... оқу, ... ... қаламгер педагогика саласында бірқатар еңбек
жазды. 1923 жылы ... ... атты ... шығарды. Сонымен бірге
1928 жылы ... ... ... ... арналған "Сауатты бол" атты
оқулығы жарық көреді.
1938 жылы жазықсыз жазаның ... ... ... Мағжан
шығармашылығын оқуға, жариялауға тыйым салынды. Тек еліміз тәуелсіздік алар
тұстағы ... ... ... ... ғана ақынның есімі мен ... ... ... 1989 жылы ақын ... бір томдығы, 1995 жылы
үш томдық жинағы жарық көрді.
Мағжанның өлеңдері
Мағжан Жұмабаевтың ... ... ... ... ... ... еді. Мағжан өмір сүрген уақыт қаншалықты күрделі саяси, қоғамдық
тақырыптарды алға тартқанымен, оның алдындағы Шоқан, ... ... ... ... ... бұл ... әдебиетінде басымдау жатты. Мағжан да
Абай дәстүрінде жыр ... ұлы ... ... ... ... ... ... хакім Абайға" деп атауының өзінен ақынның ұлы
Абайды ерекше құрмет тұтқаны сезіледі. Өз ... ... ... ... ... ... әрекетсіздік пен жалқаулықты, сауатсыздықты
сынайды. Елін білім алуға, өнер үйренуге шақырады. "Жазғы таң", ... ... ... т.б. ... ақын осы ... ... ... сарындағы өлеңдерінің арасында ел мен жер тағдырына
алаңдаушылық жатады. Ақын туған елін сүйді, туған жерінің ... ... ... ... Ол:
Басқа жұрт аспан-көкке асып жатыр,
Кілтін өнер-білім ашып жатыр,
дей келіп, қазақ арасында мұндай ұмтылыстың әлі де жоқ ... ... ... ... бар ... ... да, азын-аулақ оқыған
төрелер де өз басының қамын ойлаумен жүр. Халықтың жайына алаңдайтын ешкім
жоқ. ... ... де ... білім берілмейді. Қыз балалар малға
сатылуда. Өзара дау-жанжал, айтыс-тартыс көп. ... ... ... ... ... ... ... шектелмейді. Бір ұлттың өз халқының
мүддесін ойлаумен ғана қалып қоймайды. Мағжанның азаматтық ... ... ... ... ... ... ... туралы
айтқанда, оның кешегі ... ... еске ... оны ... ... ... де шектелмей, ақын жалпы түріктік идея көтереді. Түркі
тектес халықтардың бәрінің болашағынан үміт ... ... ... ... Бұл ... ... ... "Күншығыс", "Түркістан", От", т.б.
тәрізді бірсыпыра өлеңдерінде түптің түбінде жақсылық ... бәрі ... ... ... ... қою қара ... Шығыстың жарық сәулесі
ғана талқандамақ. Бұл ... ... ... ... өз ... ... ... сүйіспеншілігі, перзенттік патриотизмі айқын
көрінеді. ... ... ... ... ... қай тұрыс?
Серпіл енді, алыбым! –
деп, Шығыс елдеріне ұран тастай отырып, өз ойларын ... ... ... жалғайды :
Күншығыстан таң келеді – мен келем,
Көк ... мен де ... ... ... ... қаптаған,
Жер жүзіне нұр беремін, Күн берем!
Қап-қара түн. Қайғылы ауыр жер ... түн. ... түн ... ақ ... бір ... ... ... мен – пайғамбар, Күн ұлы.
Өлеңде ақын шабытының ғаламат күші қаншалықты сезіліп тұрса, ақынның
Шығысқа, оның ұлдарына ... ... мен ... да ... жарқырап
көрінеді.
Мағжанның бұл тақырыптағы өлеңдерінде заман шындығы халықтың ... ... ... ойға алу ... ... Ол ... оның
ішінде түркі елдерінің кешегі тарихына көз жібереді. Бір кезде жайлаған
мекенін еске ... ... ... ... ... ... – екі ... есігі ғой,
Түркістан – ер түріктің бесігі ғой–
деп басталатын өлең жолдары кешегі тарихқа жетелейді. Ертеде Тұран аталған
бұл жерді мекендеген ... ... елес ... Ақын ... мен ... көлі мен ... өзен-суларын, тауларын, Теңізі мен Аралын,
Ыстықкөлін, Жейхун мен Сейхун дарияларын, Тянь-Шаньдай, Памир мен Алтайдай
тауларын ғажайып ... ... ... ... ... ер ... мен батырларын, ғұлама ғалымдарын, ел басқарған хандарын еске алады.
Міне, осылайша бірлікте өмір сүріп, іргесін жауға бермеген ... ... ... елге ... кеткен.
Көп түрік енші алысып тарасқанда,
Қазақта қара шаңырақ қалған жоқ па? ... ... ... да сол ер ... бір ... ... "Түркістан" деген образды бейнелер арқылы Мағжан осылайша
Шығыс әлемін, бүкіл түркі дүниесін мақтан ете жырлайды. Оның ... ... шолу ... ... тарихтың небір ерлікке толы, бейбіт өмір жайлаған
беттерін парақтайды. Оларды өз заманымен салыстырады. Көп нәрсеге ... Бір ... ... ... ... ер ... ... бірлігі
азайған. Бас-басына ел болған, жеке халықтарға ... ... ... өлеңдерінде Мағжан осынау түркі халықтарын бірлікке шақырады.
Сонда ғана Батыстан келген қиянатқа, ... ... ... ... ... болатынын ұқтыруға тырысады.
Бұған дәлел – ақынның "Орал тауы" атты өлеңі. Өлең ...... ... ... ол – ... ... дүниесінің символы.
...Аспанмен таласқан көкпеңбек таулар. Қарағай, ... ... не ... ... ... қойнауында алтыны мен алмасы тұнған Орал
тауы. Тау табиғатының әсем ... сала ... ақын ... сөзін ары қарай
жалғайды:
Бір күнде сенің иең түрік еді,
Орын ғып көшіп-қонып жүріп ... ... ... ... ... ... ... еді.
Ер түрік ен далаға көрік еді,
Отырса, көшсе, қонса – ерік ... ... құсы ... жел, күн ... ... еді.
Мұндағы ақынның "ер түрік" деп отырғаны – түркі дүниесі, түрік, қазақ,
қырғыз, ұйғыр, татар, башқұрт, т.б. ... ... ... Бір ... ... ... ... осынау халықтардың бүгінгі халі қандай? Мағжан
соған үңіледі.
Оралдай атамекен ... ... ... ... шет ... ие ... тұр ... ерлеріне, –
деп, ақын тарихи шындықты баяндайды. "Аузы түкті шет елдері" – ... ... ... бір ... ... ... да ... қаяу түскен.
Өлеңнің соңын Мағжан бүкіл түркі жұртын бірлікке шақырумен аяқтайды:
Анамыз бізді өсірген, қайран ... бұр ... ... ... ... ... балалары,
Таптатпа, жолын кесіп, тізгінге орал.
Туған халқының, түркі дүниесінің басындағы ауыр ... ... ... өзін ... ... ... ... отырады.
Ақынның лирикалық кейіпкері – аса батыл, нені ... да ... ... ... ... кім ... ... қарсы кім тұрар?
Көкте – бұлт, жерде желмін гулеген,
Жер еркесі – желдің жөнін кім сұрар? –
деп басталатын "Мен кім?" атты ... ... ... ... дәл ... айбатты да қайратты, адал да қайсар бейнесін ашып
береді. Ақынның "мені" өзін ... ... ... ... кызуы мол
жалынға, жүйрік тұлпарға теңейді. Патшадай қаһарлы, казыдай әділ, бидей
шешен де өзі. Олай ... оған ... ... күш бар ...... ... өзіме,
Сөзім – кұран, бағынамын сөзіме!
Бұзушы да, түзеуші де өзіммін,
Енді, ескілік, келдің өлер кезіңе, –
деген ... ... ... ... күш-жігер мен шынайы шындық ... өзін ... ... ... ... ғана ... айналасындағы
жастарды да "арыстандай айбатты, жолбарыстай қайратты" қалыпта ... ... ... үшін ... ... күш –жастар. Олай болса,
өмір бойы "алаш" ұранын көтеріп ... ... үшін ... орны ... "Мен жастарға сенемін" деп аталатын өлеңінде ол жас жеткіншектерге
үлкен үмітпен қарайды. Жастардың ... ... ... күштілікті,
таза жүрек пен сүйкімді мінезді, туған жерге деген шексіз махаббатты
көреді. ... ... ... ... "Мен ... сенемін!" деп
асқақтай сөйлейді.
Мағжан өлеңдеріндегі ең басты тақырып – ел мен жер тағдыры. О бастан-ақ
халқына ... өмір ... ақын ... ... өткен тарихына үнемі көз
жіберіп ... Сол ... ... ... ... ... айтқанда, "Өткен күн" атты өлеңінде Еділ мен ... ... ... бір ... жайнаған даласы мен көкорай ... айна ... мен ... күн ... тұрмысын, қаһарман батырлары
мен әділ билерін, ел тұрмысының сәні болған ұлттық салт-дәстүрлерін мақтан
ете отырып:
Өткен күнді ойласам,
Ойға терең ... ... ... мен ... ... келеді, –
деп, бұдан ары қарай осы тіршіліктің шырқы ... ... ... ... ... бар ... ... өкіне баяндайды.
Оның себебі неде? Бейбіт өмір неге қара ... ... ... күйі ... кеткен баяулап,
Жүрсің атсыз жаяулап,
Ит надандық желкеңде
Шабайын деп аңдып тұр
Қылышын ұстап таяулап, –
деп, ақын сол ... ... ... әлгі ... ... ... ... 1917 жылғы төңкерістер тұсындағы жағдайды жырлауда да
ақын дәл осындай шыншылдықтан жаңылмады. "Бостандық'', ... тек ... т.б. ... ... халқының тәуелсіздігі жолындағы жанын
құрбан етер ерекше қайраты ... ... ... ... ... нұры ... ұшып бостандық, –
деп қуанады, бостандықты ізгі періштеге теңейді.
Ақын өлеңдерінде бостандықты аңсау сезімі аса күшті. Екі дүние алмасып,
аласапыран ... ... ... өмір сүрген ол халқына тәуелсіздік күнінің
жақындағанын сезеді. Әйтсе де оған жету оңай ... ... гөрі ... ... Осындай көңіл күйде жазылған Мағжан өлеңдерінің бірі –
"Сағындым". Өлең ... ... ... жан ... ... береді.
Қабырғасы қара тас абақты іші қара көлеңке. Сасық иіс қолқаны атады.
Кіп-кішкене терезеден ... ... ... та, таза ауа да ... ... ... отырған ақын сары даласын, ... ... ... ... ... жарын сағынады. Содан соңғы сағынары – бостандық.
Бостандыкта өткен күнді сағындым,
Желдей зулап кеткен күнді сағындым.
Жыл құсындай ұшсам, ... ... ... ... ... ... адам баласының еркін өмір сүруін аңсайды. Сол ... жету ... ... тартып отырғанын ақын өлең жолдарына түсіреді. Онда мұңнан
гөрі жеке адамның көңіл ... ... ... ... суреті
басымырақ. Ақын жырында болашаққа сенім мол.
Не көрсем де алаш үшін көргенім,
Маған атақ ұлтым үшін өлгенім! –
деген жолдарда Мағжанның ... ... ... ... ... ... кейінгі:
Қалың елім, қалың кара ағашым,
Қайраты мол, айбынды ер, алашым!
Өзі-ақ құлар, сырың берме, сабыр қыл,
Ақымақтар байқамаған ... ... ... оның ... ... ... ... болғанда да осы
қиындықтың артында азат күндердің келеріне деген сенімі көрінеді.
Өмірге ... ... ... ... табиғатқа, жер-анаға
ғашықтық туралы ойлар – Мағжан өлеңдерінің басты сипаттарының ... ... ... да, ... махаббатпен, шынайы жүрекпен жырлайды. Сол ... оның ... ... ... ... атты өлеңін ақын қартайған анасына, ... ... ... ... ... деген сезімін суреттеуден бастайды.
Өлеңде өмірдің жүрекке жылы, көзге таныс суреті бар. Ана да, жар да ... ... ... ... салғандай. Одан кейін ақын:
Жүрген ескі заңымен,
Алдындағы малымен
Бірге жусап, бірге өрген,
Алаш деген елім бар.
Неге екенін білмеймін,
Сол елімді сүйемін.
Сағым сайран ... ұлып ... – ақ ... жаз – сары.
Орманы жоқ, шуы жоқ,
Тауы да жоқ, суы жоқ,
Мәңгі өлік сахарасы,
Сарыарқа деген жерім бар.
Неге екенін білмеймін,
Сол Арқамды ... ... ... ... елі мен ... ... ... сүйіспеншілігін жайып
салады.
Мағжан нені айтса да, бейнелеп айтады. Ол үшін даланың тауы да, суы ... де ... Ақын ... адам мен ... ... жатады. Қай
шығармасында да Мағжан осы екі ұғымды бірлікте алып жырлайды. Бір ... ... ... адамға деген махаббатын туған жерге ... ... ... енді бір ... сол ... асыл жемісі
– адамды бәрінен жоғары кояды. Бұған дәлел – "Сен сұлу" өлеңі.
Өлеңде сұлулықтың көркіне көз тоймай, айналасына ... көз ... ... бар. Ол айрықша тебіреніс үстінде. Оның көңіліне қуаныш,
мактаныш ... ... кең ... ... ораған көктемнің арайлы күні,
күміс табақтай ... ... сұлу Ай, ... ... ... ... Жел,
асқар тау, көлде жүзген аққулар, көк аспанда нұрын шашын тұрған Күн. Ақын
осы көріністің тамаша ... ... ... әр ... туған
жердің әр тынысынан сұлулықтың тамаша белгілерін ... ... да ... ең сұлу ... ... үшін бұл ... ... сұлуы – оның
жүрегі қалаған сүйікті ... ... ... сұлу ... де ... сәулем, сен сұлу!
Мағжанның таза махаббат тақырыбына арналған ... – аса ... ... жаны сұлу ... ақын ... ең асыл сезімін жеткізуге
келгенде ғажап ... ... "Сүй, жан ... "Сен ... "Жұлдызды
жүзік, Айды алқа қып берейін", "Шолпы", т.б. өлеңдерінде Мағжан адамға тән
осынау ұлы сезімді аса биікке ... ... ... лирикалық қаһарманы
үнемі ғажайып сезімнің кұшағында ... Шын сүю – ... ... ... әрі ... күй. ... да мол, ... да аз болмайтын сезім.
Ақынның сезімі кіршіксіз ... ... ... ол ... ... ... жанының бір сәттік қуанышын ол патшаның тағына да, дүниенің малына
да ... ... жары үшін не ... да ... ... ... Айды алқа ғып ... өлеңі дәл осындай кіршіксіз
махаббаттан туған шығарма.
Сүйгеніне қол созған ғашық жан:
Кел, жұлдызым, жылжып қана ... ... Айды алқа ғып ... ... ... ... ақтарады. Оның ғашығы – сөзі сиқыр, шашы толқын, күлкісі
күміс табақтай сыңғырлаған ғажайып сұлу. Ақын осы ... жету ... де ... ... даяр ғашық жанының бар сезімін тамаша ... ... ... ... ... "көз ... ... тіпті аспандағы жұлдызды жүзік, айды алқа етіп ... ...... ... ... ... қосқан, саздылығы мен әуезділігін
әсемдеген ақын. Жоғарыдағы ... ... де ол ... ... әсем суретке айналдыра жырлайды. "Толқын", ... ... ... өлеңдеріне тән ерекше бір әуезділігі айқын ... ... ... ... ... қайнатты кұрғыр.
Шық-шық жүрекке тиеді,
Күлпәра талқан боп сыңғыр, –
деген жолдардағы қазақ қызының шашына таққан шолпысының ... ... ... де ... тұрғандай әсер береді.
Ал "Толқын" атты өлеңінде ақын өмір философиясы туралы толғанады.
Толқыннан толқын туады,
Толқынды толқын қуады,
Толқынмен толқын ... ... ақын ... ... өзі ... ... ... осындай
толқындардан тұрмақ. Өмір ағысы осындай.
Мөлдіретіп көз жасын,
Жасымен жуып жартасын,
Сүйіп сылқ-сылқ күледі.
Жылағаны – күлгені,
Күлгені оның – ... күле ... ... сылдырлап,
Бірінің сырын бірі ұрлап,
Толқынды толқын қуады.
Жарына бал ... де ... ... ... ... поэмасы
 
Мағжан Жұмабаев – бірнеше көркем поэма жазған құлашы кең эпик ақын. Ол
өз заманының толғауы күрделі жайларын ... ... ... ... арқылы
көрсетуге ұмтылды. Өйткені артта қалған казақ елін алға ... ... өз ... ғана келмек. Сондықтан да халыққа күш берер ... ... ... ... ... Өз ... ... өткен батыр
бабаларымыздың ерлігін жырлады. Абылайды, ... ... ... ... ... ... ұштап, санасын оятуды ойлады.
Бұл тұрғыдан келгенде, "Батыр Баян" поэмасының маңызы ерекше. Поэманың
оқиғасы бір кездегі ... пен ... ... ... ... қарсы жорыққа аттанбақ болған Абылай хан қол ... ... ... Баян ... ғана кешігіп келеді. Сөйтсе, бір
кезде жорықта қолға түскен қалмақ қызы мен батырдың інісі Ноян ... ... ... ... ... бара ... ... Баян қуып жетіп, екеуін де
оққа ... ... ... ... ... да ойы ... ... қалмақ қызы
әр түрлі айламен жақындатпай жүріп, күндердің күнінде інісі Ноянмен ... ... ... қолы ... ... Сол ... Баян батыр
ерлікпен қаза табады.
Оқиға желісін Мағжан жай ғана ... ... Биік ... ... бұл поэмада батырлық та, достық та, адамгершілік мейірім
де, ашу-ыза да бар. Поэманың бас кейіпкері Баян батырдың өзі ... ... ... Інісі Ноян мен қалмақ қызының қылығына ашуланып, ... ... ... Баян мен екі ... өлім ... ... ... күйі, кескін-кейпі екі түрлі, бірақ нанымды. Бәрі де қарапайым адам
баласының бойынан табылатын таныс жағдайлар.
 
Алыстан екі кара ... ... қара ... төнді Баян.
Ой жоқ боп, жүрек шоқ боп, құр екпін боп,
Сұңқардай сорғалаған келді Баян.
 
Бұл – Баян батырдың екі жастың ... қуып ... ... Ашу
қысқан, сабырынан айырылған, жүрегін ашу мен ... оты ... ... ... Алдынан тау кездессе де төңкеріп кетердей екпінді. Тіпті Ноянның
өзі ағасының мына түрінен шошынып ... ... ... ... ... қас ... ... неге?
Майысып Ноян қалқам, ерке марқам,
Қасқиып қарсы алдымда тұрдың неге?
Бауырыма тас жүрегім жібімеді-ау,
Бір ата, бір ... ... ... шіріп қалғыр саусақтарым
Қанымен өз қозымның жудым неге?
Күнәсіз екі жасты өлтіргенше,
Өлмедім ішіп уын удың ... ... оққа ... екі ... ... ... ... Баян
осылай егіледі. Бірақ болар іс болды, өз қолын өзі кесе алмайды. Егіле
тұрып ... ... өзі ... көп ... жауап іздейді.
 
Жоқ, әлде, жоқ, жоқ... Әлде... Өлтірдім бе,
Інімді алты алаштың намысы үшін?! –
 
деп өзін ... ... ... ... Баян ... ... ... жорықта ерлікпен қаза табады.
Поэманың бас кейіпкерлерінің бірі – қалмақ қызы. Ол Мағжанның ұғымында
жай ғана тұтқын ... ... ... әйгілі Баян батыр ғашық болған қыздың
көркіне ақылы сай еді. Қыздың ... ... аса ... ... сұлу сұлу екен ... ... соған бар сұлулық жиылғандай.
Торғын ет, шапақтай бет, тісі меруерт,
Сөздері – су сылдырлап құйылғандай.
Бір улап, көзқарасы бір айнытқан,
Жұлдыздай еркелеген ...... ... ... ... ... адам ... қанбай.
 
Осындай ерекше сұлулық иесі – қалмақ қызының қайсарлығы мен ... ... ... Сөз салмақ болған Баянды ... ... ... ретінде қарауға мәжбүр еткен. Түпкі ойында туған жұрты, ата-анасы
жатыр.
 
Алаштың аруы боп кетсе-дағы,
Жанымен өз жұртынан айырылмаған, –
 
күйі, ақыры, жас ... өз ... ... Ноян ... ... болса да,
қыздың сөзіне бас иеді. Мағжан суреттеген Ноян ... ... ... ... ... хан ... "кең ойлы данышпан", елге қорған болған хан ретінде
көрінеді. Қол астына алаштың ... ... ... ... ... Абылай қалмақтардың алдағанына сеніп, амалсыздан кері қайтуға
мәжбүр болады. Батырларының бәрі осындай бәтуаға келеді. Тек ... ... алаш арын ... бұл қайтудың мәні қалай?" –
 
деп, қасына жүз жолдас ертіп қашып кеткен қалмақтың соңынан қуады.
Поэманың өне ... ... ... ... ... ... ... Мағжан айрықша шабытпен ... ... ... ... асаулықты, сондай-ақ ниетінің
ақтығын, жанының тазалығын қатар сипаттау арқылы ақын ... ... ... ... жеткізеді. Оқиғаны баяндау барысында тау мен
суды, күн мен ... ... ... ... ... күйімен,
қалмақ кызының сұлулығымен астастыра отырып, поэмадағы әр түрлі характерлер
кақтығысын ширата бейнелейді. Сонымен қатар, ақынның шеберлігі, өлең ... ... ... ... романтикалық асқақтық тәрізді қасиеттер
де поэмада кеңінен көрінеді.
Қорыта айтқанда, ... ... ... – тек ... Жұмабаевтың
шығармашылығынан ғана емес, бүкіл қазақ поэзиясының ... ... орын ... аса көркем де құнды туынды.
(1893-1938)
Мағжан Жұмабаев - қазақ поэзиясының ірі өкілдерінің бірі.
1893 жылы ... ... ... ... ... Сасықкөл деген жерде
туған. Бала кезінен өте зеректігімен көзге түскен Мағжан төрт жасынан хат
таниды. Қызылжардағы М.Бегішев ашқан медреседе 5 жыл ... 1910 ... ... ... ... ... оқиды.
1912 жылы Қазан қаласында ұстазы, татар жазушысы Ғалымжан Ибрагимовтың
көмегімен "Шолпан" атты тұңғыш жинағы басылып шығады. Осыдан соң Мағжан
Жұмабаев Омбыдағы мұғалімдер ... ... 1916 жылы оны ... ... бітірген соң "Алаш" партиясын құруға қатысады.
Жиырмасыншы жылдардың ... ... ... өнімді еңбекпен
шұғылданады. Әйгілі "Батыр Баян" поэмасын жазады, баспасөзде біраз
дүниелері жарық көреді.
1923-1927 жылдары ... ... ... ... ... ... Бұл жылдары орыс, Батыс Европа әдебиетін терең зерттеп
оқиды.
1929 жылы ол "Алқа" атты жасырын ұлтшыл ұйым құрды деген жалған ... Шын ... бұл ... ... ... ... болатын.
Шығармашылықпен, айналысқан алғашқы он жылда ол ұлт- азаттығын ... ... ... ақын ... ... орай, 1929 жылдан 1938 жылға дейінгі
ақынның он жылдық ғұмырында шығармашылық үнсіздік орнайды.
Ақын 1938 жылы халық жауы деген "үштіктің" шешімімен жазықсыз ... ... ... орыс, Европа әдебиетінің биік деңгейіне көтерді. Елінің
тарихы мен мәдени мұраларын терең білуі "Батыр Баян", "Қорқыт",
"Оқжетпестің қиясында", "Қойлыбайдың қобызы", "Ертегі" т.б. ... ... ... ... ... ... педагогика мен психологияға талдау
жүргізді.
Мағжан поэзиясының жоғары идеялығы, отаншылдық, ұлттық рухқа толы болуы,
өлеңдерінің ерекше ... ... ... ... ... ... ... кеткен ақын екендігін көрсетеді.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге



2008-2014 © stud.kz группа сайтов Stud.kz
Создание сайта - студия Riskk | Time 0.0047